In dit programmaboekje over de expositie “Hoop voor Gaza” vindt u een beschrijving van de kunstwerken en de activiteiten uit het verdiepende randprogramma.
Nomadisch Monument voor Gaza
Het Nomadisch Monument voor Gaza is een reizende kunst-installatie die herdenkt, bewust maakt en aanzet tot gesprek. Het monument brengt het aantal slachtoffers in Gaza in beeld en nodigt uit tot reflectie.
Het is een monument voor mede-menselijkheid.
Door een hekwerk van vilten pilaren kunnen bezoekers als het ware Gaza binnenstappen en daar de beklemming voelen van het opgesloten zijn. Aan de binnenzijde van de pilaren is het aantal slachtoffers te zien, een indringende ervaring. De zachte vloer en het geluiddempende vilt versterken de verstilling. Op het vloerkleed is de plattegrond van Den Haag te zien, de internationale stad van vrede en recht. Zo wordt zichtbaar hoe klein en kwetsbaar Gaza eigenlijk is. De kustlijn van Gaza is 41 km lang en slechts 6-12 km breed.
Ieder streepje, dat met de hand op de pilaren is ingebrand, staat voor een omgekomen inwoner van Gaza. Iedere dag om 16 uur vindt een ritueel plaats waarbij wordt stilgestaan bij volgende slachtoffers. Elk nieuw streepje wordt ingebrand met een soldeerbout tijdens het herdenkingsritueel.
De pilaren zijn aan de buitenkant gevuld met zakken meel voor de stabiliteit van de pilaren maar ook als symbool voor het feit dat voedsel Gaza niet in kan.
Het Nomadisch Monument voor Gaza is geadopteerd door Unesco. Met de toekenning van patronage onderstreept de Nederlandse UNESCO Commissie het belang van culturele expressie en van de bijdrage die kunst en cultuur kunnen leveren aan dialoog, veerkracht en vrede.
Mounira Al Solh
De Libanees-Nederlandse kunstenaar Mounira Al Solh (Beiroet, 1978) maakt kunstwerken op papier, performances, borduurwerk en filmwerken over trauma, verlies, migratie, veerkracht en herinnering. Haar werk is sociaal-politiek geëngageerd en tegelijkertijd poëtisch escapistisch. Ze gebruikt mondelinge overleveringen, multidisciplinaire samenwerkingen, mythes en woordspelingen om geschiedenissen op zowel persoonlijke als universele schaal te belichten. In 2024 vertegenwoordigde Al Solh Libanon op de 60e Biënnale van Venetië.
Haar werk is geïnspireerd door de aanhoudende conflictsituatie in het Midden-Oosten, waaronder de voortdurende bombardementen in Syrië, Libanon en Gaza. Hierin verweeft Al Solh persoonlijke herinneringen aan haar jeugd tijdens de Libanese burgeroorlog met verhalen over verandering en verzet. Hiermee wil ze een taal creëren die nationaliteit en geloofsovertuiging overstijgt. De oorlog is veelvuldig aanwezig in de werken van Mounira Al Solh, maar uiteindelijk gaan ze vooral om overleven.
De installatie White bags in a silent space vraagt om een moment van verstilling. De witte zakken hebben in oorlogstijd meerdere betekenissen. Ze worden gebruikt door mensen die hun huis zijn kwijtgeraakt om hun bezittingen mee te nemen, op weg naar een tijdelijk of nieuw onderkomen. Ze dienen ook om het puin van gebombardeerde huizen te verzamelen, als een eerste stap in het opruimen en opnieuw beginnen. Op de zakken in deze installatie zijn woorden van rouw en verdriet geborduurd. Ze verwijzen naar begrafenisrituelen die onder zulke omstandigheden vaak niet meer mogelijk zijn, en naar de menselijke behoefte om verlies toch een plaats te geven. De installatie symboliseert zowel verdriet als volharding.
Een Hoop Stippen
Kinderen van Montessorischool ‘Wij de Wereld’ en Daltonschool ‘De Hagenpoort’ uit Deventer hebben hun eigen lieveheersbeestje gemaakt. Het is een insect dat staat tegen zinloos geweld, voor hoop en vanwege de variëteit aan kleuren, voor diversiteit. Daarnaast staat het voor geluk en voorspoed, liefde en bescherming. Allemaal aspecten die kinderen uit oorlogsgebieden goed kunnen gebruiken. Door de veelheid van deze insecten ontstaat er een spoor door de Bergkerk, een zwerm van hoop.
Dit kunsteducatie project is opgezet en uitgevoerd door kunstdocenten Floor Coolsma en Jojanneke Dekens in opdracht van Artply.